พาพ่อแม่ไปพูลวิลล่า เช็กลิสต์ 12 ข้อ เลือกบ้านที่ผู้สูงอายุอยู่ได้จริง

พาพ่อแม่ไปพูลวิลล่า ต้องระวังอะไรมากที่สุด

คำตอบคือ การหกล้ม ไม่ใช่เรื่องอาหารหรืออากาศอย่างที่หลายคนคิด และจุดที่เกิดบ่อยที่สุดก็ไม่ใช่ข้างนอกบ้าน แต่เป็น ในตัวบ้านเอง

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ระบุข้อมูลปี 2567 ว่าผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป เสียชีวิตจากการพลัดตกหกล้ม 1,504 คนต่อปี มีผู้ป่วยในที่ต้องนอนโรงพยาบาลจากสาเหตุนี้ 79,835 คน และรัฐมีค่าใช้จ่ายในการรักษาเกิน 2,600 ล้านบาทต่อปี

ส่วนงานวิจัยของคณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่เผยแพร่ผ่านมูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย ให้ภาพที่ตรงกับเรื่องที่พาไปเที่ยวมากกว่า คือ ผู้สูงอายุหกล้มในบ้านมากที่สุด 36.1% ขณะที่บ้านที่สำรวจมี ราวจับในห้องน้ำเพียง 9.7% และ ราวจับในห้องนอนเพียง 3%

สองชุดข้อมูลนี้มาจากคนละหน่วยงานและคนละปี ตัวเลขจึงไม่เท่ากัน แต่ชี้ไปทางเดียวกันว่า ความเสี่ยงอยู่ในบ้าน ไม่ใช่ระหว่างทาง และบ้านที่ไม่ได้ออกแบบมาเผื่อผู้สูงอายุคือบ้านส่วนใหญ่

เรื่องนี้สำคัญกับการจองพูลวิลล่าตรงที่ พูลวิลล่าคือบ้านที่พ่อแม่ไม่เคยอยู่มาก่อน ไม่รู้ว่าสวิตช์ไฟอยู่ตรงไหน ไม่รู้ว่าพื้นตรงไหนลื่น และตื่นมาเข้าห้องน้ำตอนกลางคืนในที่ที่ยังไม่คุ้น ความเสี่ยงจึงสูงกว่าอยู่บ้านตัวเอง

เช็กลิสต์ 12 ข้อ ก่อนกดจอง

เรียงตามลำดับความสำคัญจริง ข้อ 1–4 คือข้อที่ถ้าไม่ผ่านควรเปลี่ยนบ้าน ส่วนข้อ 5–12 แก้ที่ปลายทางได้ด้วยของที่เตรียมไปเอง

ห้องน้ำ คือจุดที่ต้องดูละเอียดที่สุด

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ วางหลักการห้องน้ำสำหรับผู้สูงอายุไว้ชัดเจน ถึงแม้จะเขียนไว้สำหรับบ้านที่อยู่ประจำ แต่ใช้เป็นเกณฑ์ดูรูปห้องน้ำในหน้าประกาศที่พักได้ทันที

• ขนาดห้องอย่างน้อย 1.5 × 2 เมตร เพื่อให้รถเข็นเข้าได้และมีที่ให้คนช่วยยืน
• ประตูกว้างอย่างน้อย 90 เซนติเมตร และควรเป็น บานเลื่อนหรือบานเปิดออกด้านนอก เพราะถ้าคนล้มขวางประตูที่เปิดเข้าใน จะเปิดเข้าไปช่วยไม่ได้
• พื้นห้องน้ำอยู่ระดับเดียวกับห้องนอน ไม่มีธรณีประตูให้สะดุด
• มีราวจับทุกจุดที่ต้องนั่ง ยืน และเดิน ไม่ใช่แค่ข้างโถส้วม
• พื้นผิวกันลื่น และแยกโซนเปียกกับโซนแห้งให้ชัด
• ก๊อกแบบก้านโยก ใช้แรงน้อยกว่าแบบหมุน
• มีเก้าอี้อาบน้ำ และฝักบัวที่ปรับระดับได้
• แสงสว่างพอ ใช้ไฟขาวให้เห็นขอบพื้นชัด

ถ้าบ้านที่หมายตาไว้ไม่ผ่านข้อใดข้อหนึ่งในกลุ่มนี้ ให้ดูว่าเป็นข้อที่ พกไปแก้เองได้ไหม ราวจับแบบสุญญากาศ แผ่นยางกันลื่น และเก้าอี้พลาสติกมีพนักพิง เป็นสามอย่างที่ขนไปเองได้และเปลี่ยนห้องน้ำธรรมดาให้ปลอดภัยขึ้นมากภายในห้านาที

ที่มา: หลักการสร้างห้องน้ำสำหรับผู้สูงอายุ โดย กรมกิจการผู้สูงอายุ · สถิติการพลัดตกหกล้มจาก กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค และ มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย

สระว่ายน้ำกับผู้สูงอายุ ต้องดูอะไรบ้าง

สระว่ายน้ำเป็นเหตุผลหลักที่จองพูลวิลล่า แต่กับผู้สูงอายุ จุดเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่ในน้ำ อยู่ที่ ตอนลงและตอนขึ้น ซึ่งเป็นช่วงที่พื้นเปียกและต้องเปลี่ยนท่าทาง

1. ดูบันไดลงสระก่อนจอง บันไดขั้นกว้างที่มีราวจับสองข้างปลอดภัยกว่าบันไดเหล็กแบบพาด ถ้ารูปในประกาศไม่เห็นบันไดเลย ให้ถามเจ้าของก่อน
2. เดินสำรวจขอบสระตอนถึงที่พัก ลองเอาเท้าลูบดูว่าลื่นไหม มีตะไคร่ตรงมุมที่แดดไม่ถึงหรือเปล่า
3. ให้ใส่รองเท้าแตะแบบมีดอกยางรอบสระเสมอ ไม่ใช่เดินเท้าเปล่า และไม่ใช่รองเท้ายางพื้นเรียบ
4. ห้ามลงสระคนเดียว แม้จะว่ายน้ำเป็นและน้ำตื้น ควรมีคนอยู่ริมสระด้วยทุกครั้ง
5. เลี่ยงช่วงแดดจัดและช่วงหลังอาหารอิ่ม ให้ลงช่วงเช้าหรือเย็นแทน
6. เตรียมผ้าเช็ดตัวและเก้าอี้ไว้ใกล้บันได เพื่อไม่ให้ต้องเดินไกลบนพื้นเปียกหลังขึ้นจากสระ

ถ้าพ่อแม่มีโรคหัวใจ ความดัน เบาหวาน โรคลมชัก หรือเพิ่งผ่าตัด ให้ถามแพทย์ประจำตัวก่อนว่าลงสระได้หรือไม่ และควรลงแค่ระดับที่ยืนได้เท่านั้น

ห้องนอนและทางเดิน จัดยังไงให้ปลอดภัย

สิ่งที่ต้องทำในสิบนาทีแรกหลังเข้าที่พัก มีอยู่สี่อย่าง

• เดินเส้นทางจากเตียงไปห้องน้ำพร้อมพ่อแม่หนึ่งรอบ ให้เขาจำเองได้ว่าเลี้ยวตรงไหน ไม่ใช่แค่บอกปากเปล่า
• เก็บของที่เกะกะออกจากเส้นทางนั้นให้หมด พรมเช็ดเท้า สายชาร์จ กระเป๋าเดินทาง เก้าอี้ที่ยื่นออกมา
• หาสวิตช์ไฟและเปิดไฟดวงหนึ่งทิ้งไว้ทั้งคืน หรือเสียบไฟเซนเซอร์ที่พกมา
• เลือกเตียงที่สูงพอจะลุกเองได้ เตียงเตี้ยมากหรือฟูกนุ่มมากทำให้ลุกลำบากและเสียหลักง่าย

ถ้าบ้านมีทางลาดตรงทางเข้า ลองเทียบกับเกณฑ์ตามกฎกระทรวงที่ใช้กับอาคารสาธารณะดู คือ ความชันไม่เกิน 1:12 (สูงขึ้น 1 ส่วน ต่อความยาว 12 ส่วน) กว้างสุทธิอย่างน้อย 90 เซนติเมตร และ ราวจับสูงประมาณ 80–90 เซนติเมตรจากพื้น พร้อมพื้นผิวที่แข็งและไม่ลื่น บ้านพักส่วนตัวไม่ได้ถูกบังคับตามกฎนี้ แต่ใช้เป็นไม้บรรทัดวัดได้ว่าทางลาดที่เห็นชันเกินไปหรือเปล่า

ต้องเตรียมอะไรไปเองบ้าง

ห้าอย่างนี้ราคารวมไม่กี่ร้อยบาท แต่แก้ปัญหาได้เกือบทุกข้อในเช็กลิสต์ข้างบน

• ราวจับแบบสุญญากาศ ติดกับกระเบื้องเรียบได้ ถอดออกตอนกลับ
• แผ่นยางกันลื่น ปูในโซนอาบน้ำและหน้าโถส้วม
• เก้าอี้พลาสติกมีพนักพิง ใช้ได้ทั้งอาบน้ำและนั่งพักริมสระ
• ไฟเซนเซอร์เสียบปลั๊ก สองดวง สำหรับทางเดินและในห้องน้ำ
• ยาประจำตัวจัดใส่กล่องรายวัน พร้อมรายชื่อยาและเบอร์แพทย์ที่ติดต่อได้ เก็บไว้ที่คนดูแลหนึ่งชุด

ถามเจ้าของบ้านยังไงให้ได้คำตอบตรง

คำถามกว้าง ๆ อย่าง “บ้านเหมาะกับผู้สูงอายุไหมครับ” มักได้คำตอบว่าเหมาะทุกครั้ง เพราะไม่มีเกณฑ์ให้เจ้าของตอบ ให้ถามเป็นข้อ ๆ ที่ตอบได้ด้วยตัวเลขหรือรูปแทน

1. “ห้องนอนชั้นล่างมีกี่ห้อง และห้องน้ำอยู่ในห้องหรือต้องเดินออกมาครับ”
2. “ขอรูปห้องน้ำชั้นล่างแบบเห็นพื้นกับธรณีประตูหน่อยได้ไหมครับ”
3. “ห้องน้ำมีราวจับกี่จุด และเป็นส้วมนั่งหรือนั่งยองครับ”
4. “บันไดลงสระเป็นแบบไหน มีราวจับไหมครับ ขอรูปได้ไหม”
5. “จากลานจอดรถถึงประตูบ้าน มีขั้นบันไดกี่ขั้นครับ”
6. “โรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดชื่ออะไร ห่างกี่กิโลเมตรครับ”

ถ้าเจ้าของบ้านตอบได้ครบหกข้อพร้อมรูป แปลว่าเขารู้จักบ้านตัวเองดีและน่าจะดูแลลูกค้าได้จริง ถ้าตอบเลี่ยงหรือไม่ยอมส่งรูป ให้ถือเป็นสัญญาณเตือน

เลือกจังหวัดไหนดี ถ้าไม่อยากให้พ่อแม่นั่งรถนาน

ระยะทางคือตัวแปรที่คนมักลืม การนั่งรถนานเกินสองชั่วโมงโดยไม่แวะพัก ทำให้ข้อเข่าตึงและเสี่ยงเวียนหัวตอนลงจากรถ ซึ่งเป็นจังหวะที่ล้มได้ง่าย

ถ้าตั้งต้นจากกรุงเทพฯ จังหวัดที่ขับถึงในเวลาสั้นและมีพูลวิลล่าให้เลือกเยอะ ได้แก่ พูลวิลล่านครนายก ที่มีทั้งบ้านติดลำธารและบ้านในสวน พูลวิลล่านครปฐม และ พูลวิลล่าสมุทรปราการ ที่ใกล้จนแทบไม่ต้องแวะพักระหว่างทาง ส่วนใครอยากได้อากาศเย็นและบรรยากาศภูเขา พูลวิลล่าเขาใหญ่ เป็นตัวเลือกที่คนพาครอบครัวไปกันมากที่สุด แต่ควรเผื่อเวลาแวะพักกลางทางหนึ่งครั้ง

ไม่ว่าจะเลือกจังหวัดไหน ให้วางแผน แวะพักทุก 90 นาที ให้ลงเดินยืดขาสักห้านาที และเลือกเวลาออกเดินทางที่ไม่ต้องเร่ง เพราะความรีบคือสาเหตุของการลื่นล้มที่พบบ่อยที่สุดตอนขนของขึ้นลง

คำถามที่พบบ่อย เรื่องพาผู้สูงอายุไปพูลวิลล่า

สรุป

พาพ่อแม่ไปพูลวิลล่าเป็นทริปที่คุ้มมาก เพราะไม่ต้องเดินเยอะ ไม่ต้องแย่งที่กับคนแปลกหน้า และได้อยู่ด้วยกันทั้งครอบครัวในที่เดียว แต่ความปลอดภัยไม่ได้มากับป้ายราคา ต้องมาจากการเลือกและการเตรียม

จำสี่ข้อนี้พอ คือ ห้องนอนชั้นล่าง ห้องน้ำไม่มีธรณีประตูและมีราวจับ บันไดลงสระมีราวจับ และไฟส่องทางตอนกลางคืน สี่ข้อนี้ผ่านเมื่อไหร่ ที่เหลือพกไปแก้เองได้เกือบทั้งหมด

เริ่มหาบ้านที่ตรงเงื่อนไขได้ที่ รวมพูลวิลล่าทั่วไทย แล้วใช้หกคำถามในบทความนี้ถามเจ้าของบ้านก่อนโอนมัดจำทุกครั้ง